Nakaligtas man si Vice President Sara Duterte sa unang impeachment attempt noong 2025, mukhang mas mabigat at mas delikado ang sitwasyon niya ngayong 2026.
Noong July 25, 2025, ibinasura ng Supreme Court sa botong 13–2 ang Articles of Impeachment laban sa kanya. Ang desisyon, na isinulat ni Senior Associate Justice Marvic Leonen, ay hindi tungkol sa kung may sala o wala ang bise presidente. Sa halip, nakatuon ito sa procedural violations ng Kongreso.
Dalawang pangunahing dahilan ang binanggit ng korte:
Una, violation ng one-year bar rule sa ilalim ng Article XI, Section 3(5) ng Konstitusyon, na nagsasabing hindi maaaring magkaroon ng higit sa isang impeachment proceeding laban sa parehong opisyal sa loob ng isang taon.
Ikalawa, due process concerns. Ayon sa ruling, masyadong minadali ng House of Representatives ang proseso nang gamitin ang tinatawag na one-third fast-track rule—kung saan mahigit 215 na mambabatas ang lumagda sa impeachment complaint at agad itong ipinadala sa Senado nang hindi dumaan sa normal na committee investigation stage. Dahil dito, hindi raw nabigyan si Duterte ng sapat na pagkakataon na sagutin ang mga paratang bago ang plenary vote.
Noong January 29, 2026, tuluyan nang pinagtibay ng Supreme Court ang desisyong ito nang i-deny with finality ang motion for reconsideration ng Kamara. Ibig sabihin, hanggang February 6, 2026 ay hindi maaaring simulan muli ang anumang impeachment proceeding laban sa bise presidente.
Pero mahalagang linawin: hindi pinawalang-sala ng Supreme Court si Duterte. Ang sinabi lamang ng korte ay may mali sa proseso.
Mas Mapanganib ang Bagong Impeachment
Ngayon, matapos ang expiration ng one-year bar noong February 2026, bagong impeachment complaints ang inihainlaban kay Duterte, at ibang-iba na ang istruktura ng proseso.
Sa halip na gamitin muli ang fast-track route, dumaan na ito sa House Committee on Justice.
Sa mga kamakailang deliberasyon, bumoto ang komite ng 54-1 upang ideklarang sufficient in form and substance ang mga bagong reklamo. Ibig sabihin, pormal nang pumasok sa investigation phase ang impeachment process.
At dito nagiging mas sensitibo ang usapin.
Kinumpirma ni House Justice Committee chair Gerville “Jinky” Luistro na plano ng komite na mag-isyu ng subpoena at busisiin ang bank records at iba pang financial documents ni Duterte. Sa ilalim ng batas, exempted ang impeachment proceedings sa Bank Secrecy Law, kaya may kapangyarihan ang Kongreso na suriin ang mga account kung may kinalaman ito sa mga alegasyon sa reklamo.
Ito ang malaking kaibahan sa 2025 impeachment attempt.
Noong nakaraang taon, dahil diretso agad sa Senado ang kaso, walang nangyaring committee investigation. Ibig sabihin, walang pagkakataon ang Kongreso na mag-subpoena ng bank records, magsuri ng SALN discrepancies, o magsagawa ng forensic audit sa confidential funds ng opisina ng bise presidente.
Ngayon, lahat ng iyon ay posible na.
Strategic Irony
Sa pananaw ng ilang legal observers, may irony ang naging desisyon ng Supreme Court.
Oo, napigilan nito ang isang mabilis na impeachment trial sa Senado noong 2025, na inaakala ng ilang analysts na maaaring malampasan ni Duterte dahil sa political numbers sa upper chamber.
Pero dahil dito, napilitan ang bagong impeachment complaints na dumaan sa mas mabagal ngunit mas masusing committee investigation, kung saan maaaring lumabas ang mas detalyadong ebidensya, kabilang ang mga financial records na dati ay hindi nasilip.
Kung may lalabas mang anomalya sa mga dokumentong ito, maaaring mas makapinsala ito sa politika at reputasyon ni Duterte kaysa sa isang mabilis ngunit kulang sa ebidensyang impeachment trial.
Ibang-Iba sa US System
Malaki rin ang pagkakaiba ng impeachment system ng Pilipinas kumpara sa Estados Unidos.
Sa US, walang one-year bar rule. Maaaring magsimula ang House of Representatives ng impeachment proceedings halos anumang oras kapag may sapat na boto. Halimbawa, dalawang beses na-impeach si dating US President Donald Trump—noong 2019 at muli noong 2021 matapos ang January 6 Capitol attack.
Sa Pilipinas, mas komplikado ang proseso dahil sa constitutional restrictions at judicial review ng Supreme Court, na maaaring mag-invalidate ng buong impeachment proceeding kapag may procedural violations.
Ano ang Susunod?
Habang nagpapatuloy ang House Justice Committee investigation, unti-unting mabubuksan ang mga dokumento at ebidensyang matagal nang hinihingi ng mga kritiko.
Ang malaking tanong ngayon: may lalabas bang ebidensya na magpapatibay sa mga paratang laban sa bise presidente—o tuluyang babagsak ang mga alegasyon sa ilalim ng masusing imbestigasyon?
Sa puntong ito, malinaw lamang ang isang bagay:
ang 2026 impeachment battle ay mas mabagal, mas legalistic, at posibleng mas mapanganib para kay Sara Duterte kaysa sa nabigong attempt noong 2025.
At habang nagpapatuloy ang proseso sa Kongreso, dito pa lamang magsisimula ang tunay na political drama.
The Daily Netizen 